Piszę „najprostszych”, jednak dla osoby bez żadnego doświadczenia w biznesie może to być poważny dylemat. Choć o spółkach cywilnych można znaleźć sporo informacji, dla niezorientowanych mogą one być niezrozumiałe. Wystarczy zerknąć do Wikipedii, żeby odechciało nam się nie tylko spółki cywilnej, ale i biznesu w ogóle.

Indywidualna działalność gospodarcza polega na tym, że sam (jednoosobowo) zgłaszasz do swojego urzędu gminy chęć prowadzenia firmy. Nie znaczy to wcale, że nikomu poza tobą nie wolno w niej pracować. Nic z tych rzeczy. Możesz swobodnie podpisywać umowy zlecenia, o dzieło czy o pracę. Możesz mieć 200 pracowników i milionowe obroty. Sam znam dużego producenta i eksportera wózków dziecięcych, który działa właśnie jako jednoosobowa działalność gospodarcza.

W takiej sytuacji twoja firma ma ten sam NIP, co ty. Dla urzędu skarbowego jesteście tym samym płatnikiem. Ty sam odpowiadasz za wszystkie zobowiązania firmy i jeżeli narobisz długów, komornik ma pełne prawo zabrać ci prywatny majątek. Nie musisz z nikim dzielić się zyskami i nikomu – poza fiskusem – ujawniać ich wysokości.

Spółki cywilnej, dla odmiany, nie możesz założyć jako jedna osoba. Musisz znaleźć wspólnika (jednego lub więcej) i każdy z was musi być zarejestrowany jako osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Dopiero wtedy możecie zarejestrować się razem jako spółka cywilna.

Każdy ze wspólników w swoim wpisie do ewidencji działalności gospodarczej musi mieć wymienione te pozycje PKD, które realizuje spółka. Oto przykład. Jesteś fotografem (PKD 74.20.Z) i prowadzisz firmę pod własnym nazwiskiem. Znajomy ma agencję reklamową (PKD 73.11.Z) pod nazwą Reklampol. Zamierzacie wspólnie, jako spółka cywilna Portalux, zarabiać prowadząc portal internetowy (PKD 63.12.Z). W takiej sytuacji każdy z was musi dokonać zmian w swoich wpisach w ewidencji działalności gospodarczej. Po pierwsze, musicie dopisać Portalex jako kolejną nazwę prowadzenia swojej działalności. Po drugie, w zakresie swojej działalności umieścić dodatkowo PKD 63.12.Z. Każdego ze wspólników urząd gminy skasuje za to po 50 zł kasował za to kiedyś po 50 zł, ale – jak donosi Tomek w komentarzu poniżej – odstąpiono od tej zbójeckiej praktyki.

Spółka ma swój własny NIP, więc najważniejsza różnica w kosztach jest taka, że biuro rachunkowe będzie co miesiąc wystawiać faktury nie za rozliczanie dwóch indywidualnych działalności, tylko trzech. Może się też okazać, że będziecie potrzebowali kupić osobny program do wystawiania faktur, bo większość z nich umożliwia zarejestrowanie tylko jednego podmiotu jako sprzedawcy.

Osobny NIP nie zmniejsza w żaden sposób waszej finansowej odpowiedzialności za firmę. Teoretycznie w spółce cywilnej rozkłada się ona proporcjonalnie do udziałów (w spółce dwuosobowej zwykle jest to 50/50). Każdy z was ma prawo do połowy zysków i – z założenia – odpowiada za połowę strat. Ale to nieprawda. Wspólnicy spółki cywilnej odpowiadają za zobowiązania solidarnie. To znaczy, że jeżeli pewnego dnia twojemu wspólnikowi znudzi się biznes i wyjedzie do Nowej Zelandii wypasać owce, dłużnicy będą mieli prawo ściągnąć od ciebie wszystkie należne pieniądze. A ty oczywiście będziesz mógł domagać się ich od wspólnika, korzystając z pomocy nowozelandzkich organów ścigania.

Nie tylko dlatego przed założeniem spółki – niekoniecznie cywilnej – radzę się dobrze zastanowić.

Zobacz też:

• Podcast #63: Jak badać skuteczność reklam
• Gdy sukces przybliża do porażki
• Tańszy znaczy gorszy